Changing weather is a threat to children: Doctors’ big warning, don’t consider every fever as viral

ਬਦਲਦਾ ਮੌਸਮ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਤਰਾ: ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਿਤਾਵਨੀ, ਹਰ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਵਾਇਰਲ ਨਾ ਸਮਝੋ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਆਵਾਜ਼ਿ ਕੌਮ ਬਿਊਰੋ)-ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ’ਚ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਮਿਜਾਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਹਮਲਾ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁੰਮਸ, ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਜ਼ੁਕਾਮ, ਗਲੇ ਵਿਚ ਦਰਦ, ਲਗਾਤਾਰ ਖੰਘ, ਉਲਟੀਆਂ-ਦਸਤ ਅਤੇ ਸਾਹ ਸਬੰਧੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਲੈ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਬੱਚਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਇਸ ਕਦਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰੋਂ ਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ 120 ਬੈੱਡ ਲਗਭਗ ਭਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਬਾਲ ਰੋਗ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਓ.ਪੀ.ਡੀ. ਵਿਚ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 60 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਬੱਚਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਚਾਰ ਵਾਰਡ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਵਾਰਡ ਵਿਚ ਕਰੀਬ 30 ਬੈੱਡਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 120 ਬੈੱਡ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿਚ ਵਾਇਰਲ ਬੁਖਾਰ, ਸਾਹ ਸਬੰਧੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਗੈਸਟ੍ਰੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੌਸਮੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਬੱਚੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹਨ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ ਪਹੁੰਚਣ ਕਾਰਨ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਓ.ਪੀ.ਡੀ. ਵਿਚ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਦਾ ਰੁਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ : ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਬੱਚਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਕਟਰ ਸੰਦੀਪ ਅਗਰਵਾਲ ਅਨੁਸਾਰ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਖੰਘ, ਜ਼ੁਕਾਮ, ਗਲੇ ਵਿਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਉਲਟੀਆਂ-ਦਸਤ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿਚ ਤਕਲੀਫ਼, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਸਤੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ-ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ’ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਰ. ਐੱਸ. ਵੀ., ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ, ਐਡੀਨੋਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਐਂਟਰੋਵਾਇਰਸ ਵਰਗੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਵਾਇਰਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਅਗਰਵਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰ. ਐੱਸ. ਵੀ. ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਹ ਸਬੰਧੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੰਘ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਲਾਲੀ, ਪੇਟ ਦਰਦ ਅਤੇ ਦਸਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਾਇਰਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਆਉਣ ’ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਇਰਲ ਸਮਝ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖੁਦ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦੇਣਾ ਪੈ ਸਕਦੈ ਭਾਰੀ-ਡਾ. ਨਰੇਸ਼ ਚਾਵਲਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਵਾਈਆਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੇਣਾ, ਆਰਾਮ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਭੋਜਨ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਬੁਖਾਰ ਵਾਇਰਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ-ਡਾ. ਰਜਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਅਸਧਾਰਨ ਸੁਸਤੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਨ। “ਹਰ ਬੁਖਾਰ ਵਾਇਰਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦੇਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੱਛਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਕਰੋ ਸੰਪਰਕ-ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਡਾਕਟਰ ਸਵਰਣਜੀਤ ਧਵਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਲਟੀਆਂ-ਦਸਤ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਵੀ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। “ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਭੋਜਨ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਭੀੜ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।”
ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਸਣ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚੋ
-ਦੋ ਦਿਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ
-ਸਾਹ ਲੈਣ ’ਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਚੱਲਣਾ
-ਲਗਾਤਾਰ ਉਲਟੀਆਂ ਜਾਂ ਦਸਤ
-ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ
-ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਸਤੀ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਾ ਦੇਣਾ
-ਪਿਸ਼ਾਬ ਘੱਟ ਹੋਣਾ
-ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਖੰਘ ਜਾਂ ਸਾਹ ’ਚ ਸੀਟੀ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼