Pollution crisis in Pakistan; 4-year decline in average life expectancy

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਹਿਰ; ਔਸਤ ਉਮਰ ‘ਚ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ

Lahore, (ਆਵਾਜ਼ਿ ਕੌਮ ਬਿਊਰੋ)-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਏਅਰ ਕਲਿਟੀ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ’ (PAQI) ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 3.9 ਸਾਲ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1,28,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਪੈਦਾਵਾਰ (GDP) ਦੇ 6.5 ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। PAQI ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ‘Unveiling Pakistan’s Air Pollution: A National Landscape Report on Health Risks, Sources, and Solutions’ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹਵਾ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ 7 ਸਾਲ ਤੱਕ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਖਤਰਨਾਕ ਕਣਾਂ (PM2.5) ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤ ਮਾਤਰਾ 110 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਤੈਅ ਮਾਪਦੰਡ (5 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ) ਨਾਲੋਂ 22 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਘਟਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡਾਟਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਕਰਾਚੀ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ-ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ PM2.5, ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ (CO), ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਕਸਾਈਡ (NOx) ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਡਾਇਓਕਸਾਈਡ (SO2) ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ PM2.5 ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ (35%) ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਦਯੋਗ 28% ਅਤੇ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠੇ 17% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ ਉਤਸਰਜਨ ਦਾ 49% ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਉਤਸਰਜਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਉਪਾਅ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਉਤਸਰਜਨ ਨੂੰ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।