Sirhind Fateh Diwas & The Great Sikh General Baba Banda Singh Bahadur
ਸਰਹਿੰਦ ਫ਼ਤਿਹ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ‘ਸਰਹਿੰਦ ਫ਼ਤਿਹ ਦਿਵਸ’ ਇੱਕ ਐਸਾ ਮਹਾਨ ਦਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ, ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾਈ ਸ਼ੌਰਿਆ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ Banda Singh Bahadur ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਰਹਿੰਦ ‘ਤੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਕੌਣ ਸਨ?
Banda Singh Bahadur ਦਾ ਜਨਮ 1670 ਵਿੱਚ ਲਛਮਣ ਦੇਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਅਤੇ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਬੈਰਾਗੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ Guru Gobind Singh ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾਈ ਰੂਪ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜਿਆ।
ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ
ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਮੁਗਲ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਉਹੀ ਸ਼ਖ਼ਸ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਹੇਠ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ Sahibzada Zorawar Singh ਅਤੇ Sahibzada Fateh Singh ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿਨਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਜ਼ੁਲਮ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਦਰਦ ਅਤੇ ਰੋਸ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
1709 ਤੋਂ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮਾਣਾ, ਸਧੌਰਾ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ।
ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੰਗ
12 ਮਈ 1710 ਨੂੰ ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫੌਜ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਵਿਚਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫੌਜ ਨੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਈ। ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 14 ਮਈ 1710 ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ‘ਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਹ ਜਿੱਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ
ਸਰਹਿੰਦ ਫ਼ਤਿਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਜਮੀਦਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਕਿ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਮਿਲੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਤੇ ਅਮਰ ਵਿਰਾਸਤ
1716 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੇਅੰਤ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਅਮਰ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਏ।
ਸਰਹਿੰਦ ਫ਼ਤਿਹ ਦਿਵਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਅੱਜ ਵੀ ‘ਸਰਹਿੰਦ ਫ਼ਤਿਹ ਦਿਵਸ’ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਲਈ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾਈ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਅਤੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵੱਡੇ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਗਤਾਂ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
“ਦੇਗ ਤੇਗ ਫਤਹਿ, ਨੁਸਰਤ ਬੇਦਿਰੰਗ, ਯਾਫ਼ਤ ਅਜ਼ ਨਾਨਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ” — ਇਹ ਉਹ ਖ਼ਾਲਸਾਈ ਨਾਅਰਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ।
