Unexploded bombs from World War II pose new threat in European forest fires

ਯੂਰਪ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ‘ਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ‘ਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਫਟੇ ਬੰਬ ਬਣੇ ਨਵਾਂ ਖ਼ਤਰਾ

ਲੰਡਨ (ਆਵਾਜ਼ਿ ਕੌਮ ਬਿਊਰੋ)-ਯੂਰਪ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਰਹੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਅਣਫਟੇ ਬੰਬ ਅਤੇ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਫਟਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਮਿਊਰਿਟਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਦਮਕਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਬ ਨਿਰੋਧਕ ਦਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾਉਣਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਗਿਰੋਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਕਾਰਨ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ 75 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਅੱਗ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਫਟ ਗਏ। ਇੱਕ ਗੋਲਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਮਕਾਨ ਦੀ ਕੰਧ ਪਾੜ ਕੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕੋਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਦੱਬੇ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਿਸਫੋਟਕ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਜਦੋਂ ਘੰਟਿਆਂ ਜਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਧੁਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੰਨੀ ਗਰਮੀ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਬ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫਟ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਲੈਂਗਡੇਲ ਮੂਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲੇ ਫਟਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਸਨ। ‘ਲੌਹ ਫਸਲ’ ਅਤੇ ਜ਼ੋਨ ਰੂਜ ਉੱਤਰੀ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਇੰਨੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਹਰ ਸਾਲ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਗੋਲੇ ਕੱਢਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ “ਲੌਹ ਫਸਲ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਵਰਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ‘ਜ਼ੋਨ ਰੂਜ’ (ਵਰਗੇ ਇਲਾਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਫੋਟਕ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਰਹੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਇਸੇ ਵਧਦੇ ਸੰਕਟ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਵਧ ਰਹੀ ਜੰਗਲੀ ਬਨਸਪਤੀ ਅੱਗ ਲਈ ਬਾਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ‘ਲੁਕਵੇਂ ਟਾਈਮ ਬੰਬ’ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।