Cyber fraudsters’ ploy fails; Traffic Police ASI saves money through his presence of mind
ਸਾਈਬਰ ਠੱਗਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਪਈ ਫੇਲ੍ਹ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪੁਲਸ ਦੇ ASI ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਬਚਾਏ ਪੈਸੇ
ਜਲੰਧਰ (ਆਵਾਜ਼ਿ ਕੌਮ ਬਿਊਰੋ)-ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੂਨੀਫ਼ਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫ਼ੇਸ (ਯੂ. ਪੀ. ਆਈ.) ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਘਰ ਬੈਠੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਸੇ ਭੇਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੇਟੀਐੱਮ, ਗੂਗਲ ਪੇਅ ਵਰਗੀਆਂ ਐਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਨਲਾਈਨ ਠੱਗੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਸ ਵਿਚ ਤਾਇਨਾਤ ਇਕ ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਨੂੰ ਠੱਗੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਸਦਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਬਚਾ ਲਏ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਇਕ ਅਣਜਾਣ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਕਾਲ ਆਈ। ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ (ਹੈਕਰ) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਤਨਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੂਗਲ ਪੇਅ ਖਾਤੇ ਵਿਚ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਭੇਜੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਗੂਗਲ ਪੇਅ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਮੰਗਿਆ। ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਇਕ ਟੈਕਸਟ ਮੈਸੇਜ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ 10 ਰੁਪਏ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੈਸੇਜ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਬੈਂਕ ਵੱਲੋਂ ਪੈਸੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੈਸੇਜ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਾਲ ਕਰ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਖਾਤੇ ਵਿਚ 10 ਰੁਪਏ ਆ ਗਏ ਹਨ? ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਦੇ ‘ਹਾਂ’ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਇਕ ਹੋਰ ਮੈਸੇਜ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੱਗ ਨੇ ਫਿਰ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਕੇ ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਨੂੰ ਗੂਗਲ ਪੇਅ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੈਸੇ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਕਿ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਠੱਗੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ੋਨ ਚਾਲੂ ਕਰ ਕੇ ਗੂਗਲ ਪੇਅ ਖਾਤੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਜਮ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਨੇ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵੀ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਸ ਵਿਚ ਤਾਇਨਾਤ ਇਕ ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ’ਚੋਂ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਠੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪੀੜਤ ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਨੇ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਕੇ ਐੱਫ਼. ਆਈ. ਆਰ. ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਰਾਂਚੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੀੜਤ ਏ. ਐੱਸ. ਆਈ. ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਰਾਂਚੀ ਦੂਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਵਾਉਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਔਖਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਯੂ. ਪੀ. ਆਈ. ਪਿਨ ਨਾ ਪਾਓ, ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਪੇਮੈਂਟ ਰਿਕੁਐਸਟ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਮੈਸੇਜ ਦੇਖ ਕੇ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਆਉਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਸਲ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਜਾਂ ਯੂ. ਪੀ. ਆਈ. ਐਪ ਵਿਚ ਬੈਲੇਂਸ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਕਰੋ।
