Nepal-Tibet flood disaster: China accused of censorship and suppression of information

ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਹੜ੍ਹ ਤਬਾਹੀ: ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਬਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼

Kathmandu, (ਆਵਾਜ਼ਿ ਕੌਮ ਬਿਊਰੋ)-ਨੇਪਾਲ ਤੇ ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਆਏ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਦਬਾਉਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਚੱਲ ਰਹੀ “ਕਲੀਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 2026” ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਹੜ੍ਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਰ ਉਸ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰੀ “ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ” ਜਾਂ “ਅਫ਼ਵਾਹ” ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਚੀਨੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਭਾਰੀ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਚੀਨੀ ਐਪ ‘ਵੀਚੈਟ’ ‘ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੜ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਨੂੰ “ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ” ਅਤੇ “ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਸਮੱਗਰੀ” ਦੱਸ ਕੇ ਡਿਲੀਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਸਰਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਸਰਕਾਰ ਕਿੰਨੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ”, ਜਦਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਾਲਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੌਣ ਲਾਪਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਕਿੱਥੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਗਈ ਹੈ—ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਗਿਣਤੀ 43 ਦੱਸੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਚੀਨ ‘ਤੇ ਅਸਲ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਹਨ। 30 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਪੁਲਸ ਨੇ “ਕਲੀਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ” ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ 10 ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਵਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ “ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ” ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਫ਼ਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ 3,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਜਿਆਂਗਸੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ “ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 826 ਹੋਣ” ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੋਸਟ ਪਾਉਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਚੀਨੀ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਕਾਰਨ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਭਾਰੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਜਲਾਵਤਨ ਤਿੱਬਤੀ ਤਸੇਰਿੰਗ ਫੁੰਤਸੋਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲਾਪਤਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ, ਪਰ ਤਿੱਬਤ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਚੀਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਤਿੱਬਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕਲਸੰਗ ਜਿਗਮੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਆਫ਼ਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਮਦਦ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਚੀਨੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਕਾਰਨ ਹਰ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੈ”।