Delhi’s air at an extremely dangerous level; AQI reaches 494

ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਵਾ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, AQI 494 ‘ਤੇ ਪੁੱਜਾ

New Delhi, (ਆਵਾਜ਼ਿ ਕੌਮ ਬਿਊਰੋ)-ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਗੜ ਕੇ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ 7:31 ਵਜੇ ਸਮੁੱਚਾ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (AQI) 494 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ (ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ) ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ IIT ਦਿੱਲੀ (AQI 488), ITO (455), ਆਨੰਦ ਵਿਹਾਰ (419), ਰੋਹਿਣੀ (413) ਅਤੇ ਰਾਜੋਕਰੀ ਬਾਰਡਰ (402) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ‘ਗੰਭੀਰ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ (very poor) ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰ.ਕੇ. ਪੁਰਮ (391), ਮੰਦਿਰ ਮਾਰਗ (378), ਦਵਾਰਕਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ (369), ਉੱਤਮ ਨਗਰ (363) ਅਤੇ ਲੋਧੀ ਰੋਡ (341) ‘ਤੇ AQI ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। CPCB ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧੌਲਾ ਕੂਆਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ AQI 161 ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ‘ਦਰਮਿਆਨੀ’ (moderate) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਉਪਾਅ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬਰੀਕ ਕਣਾਂ (particulate matter) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ, ‘ਆਪ’ (AAP) ਆਗੂ ਸੌਰਭ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਭਾਰੀ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਜਪਾ (BJP) ‘ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ CPCB ਦੇ AQI ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 2 ਕਰੋੜ (20 ਮਿਲੀਅਨ) ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ “ਧੋਖਾ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ‘ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਐਨਰਜੀ ਐਂਡ ਕਲੀਨ ਏਅਰ’ (CREA) ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਅੰਕੜੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ 49 ਫੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ ਕਈ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਦੀ ਪੋਲ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। CREA ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਸਲ ਪੱਧਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ 49% ਵੱਧ ਸੀ, ਭਾਵ ਇਹ ਲਗਭਗ 1.5 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ‘ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਇੰਡੈਕਸ’ (AQI) ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ, ਜਿੱਥੇ AQI 370 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਅਸਲ ਅੰਕੜਾ 560 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ CPCB ਵੱਲੋਂ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਡਾਟਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਸੀ।” ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “CPCB ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ 999 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਕਰਣ 999 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਨੂੰ ‘ਜ਼ੀਰੋ’ (ਸਿਫ਼ਰ) ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਧੋਖਾਧੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਧੋਖਾ ਹੈ।”