Girls in 9th-10th class are dropping out of school, the situation in Ladakh is the worst

9ਵੀਂ-10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ‘ਚ ਕੁੜੀਆਂ ਛੱਡ ਰਹੀਆਂ ਸਕੂਲ, ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਆਵਾਜ਼ਿ ਕੌਮ ਬਿਊਰੋ)- ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 9ਵੀਂ ਅਤੇ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। UDISE ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2025-26 ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ 100 ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 8 ਕੁੜੀਆਂ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਰ ਸਾਲ 2023-24 ਵਿੱਚ 12.6% ਅਤੇ 2024-25 ਵਿੱਚ 9.6% ਸੀ। ਯਾਨੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾਂ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਤਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦਰ ਸਿਰਫ਼ 0.1% ਅਤੇ ਉੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 3.4% ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 80 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ PLFS 2023-24 ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੁੜੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਜਿਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ; ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ; ਮਾਪੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਕਿ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਕਿਸ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਵਰਗੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰ ਘਟੀ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ?
ਰਾਜ-ਵਾਰ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਗਰੀਬੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਲੱਦਾਖ: 15.6% – ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ
ਅਸਾਮ: 13.9%
ਕਰਨਾਟਕ: 13.9%
ਗੁਜਰਾਤ: 13.3%
ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: 12.4%
ਨਾਗਾਲੈਂਡ: 12.4%