Indian billionaires dominate Africa; giving direct competition to China for natural resources

ਅਫ਼ਰੀਕਾ ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ; ਕੁਦਰਤੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨਿਆਂ ਲਈ ਚੀਨ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੇ ਸਿੱਧੀ ਟੱਕਰ

Mumbai, (ਆਵਾਜ਼ਿ ਕੌਮ ਬਿਊਰੋ)-ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ‘ਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਸਿਰਫ਼ ਚੀਨ ਦਾ ਹੀ ਦਬਦਬਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਦਿੱਗਜ ਅਰਬਪਤੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਮਾਈਨਿੰਗ, ਟੈਲੀਕਾਮ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਮੂਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸੁਨੀਲ ਭਾਰਤੀ ਮਿੱਤਲ ਦੀ ‘ਏਅਰਟੈੱਲ ਅਫ਼ਰੀਕਾ’ 14 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਸਟੀਲ ਕਿੰਗ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਿੱਤਲ ਲਾਇਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਨਿਲ ਅਗਰਵਾਲ ਦੀ ਵੇਦਾਂਤਾ ਰਿਸੋਰਸਿਜ਼ ਨੇ ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਪਰ (ਤਾਂਬਾ) ਮਾਈਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਰਬਪਤੀ ਰਾਜ ਗੁਪਤਾ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਬ-ਸਹਾਰਨ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਲਰ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਧਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚੀਨ ਅਜੇ ਵੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੀ ‘ਜ਼ੀਰੋ-ਟੈਰਿਫ’ ਨੀਤੀ, ਜੋ 53 ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਵਾਧੂ (surplus) 60 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਚੀਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਜ਼ਰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਣਿਜਾਂ ‘ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ‘ਕਲੀਨ ਐਨਰਜੀ’ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਥੀਅਮ, ਕਾਪਰ, ਕੋਬਾਲਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ। ਇਹ ਖਣਿਜ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਬੈਟਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ 4 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮਿਨਰਲ ਮਿਸ਼ਨ’ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ, ਨਾਮੀਬੀਆ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕੱਚੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾਲ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸ (ਸੋਧਣ) ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।